#

From Russia With Love

19 Okt 2017

 

Zwaar bewapende norse politieagenten, een zwaar gecensureerde vrijheid op het internet en een gigantische sociale controle van alle kanten in het openbaar: voordat ik op het vliegtuig stapte om een half jaar te gaan wonen en studeren in Moskou had ik deze dingen tot op zekere hoogte aan zien komen. Maar hoewel het zeker merkbaar is dat men hier niet de vrijheid heeft waar wij aan gewend zijn, zijn ze maar deels waar. Na ruim een maand begin ik mij zeker goed thuis te voelen in deze miljoenenstad: een gebrek aan dingen om te doen is er nooit. Maar toch blijft de politiek hier een hekel thema in mijn ogen, mede omdat ik erachter ben gekomen dat de Russische maatschappij wel degelijk hard optreedt tegen oppositie, alleen misschien op een subtielere manier dan men zou denken…

Als je zonder al te veel interactie met mensen door de straten van Moskou zou lopen, zou je buiten het gebied om en nabij het Kremlin bijna denken dat je in een redelijk vrije omgeving bent: mensen lijken gewoon bezig te zijn met hun dagelijks leven, en af en toe kom je zelfs een groepje jongeren tegen die flyers uitdelen met “Aleksei Navalny 2018”. Niemand lijkt er al te veel bij stil te staan: de flyers worden, zoals velen bij de RUG inmiddels wel gewend zullen zijn, in de eerst volgende vuilnisbak geworpen. Al met al zou je zeggen dat het met politieke vrijheid in Moskou best wel goed zou kunnen zitten: ook ikzelf heb met deze gedachte gespeeld.

Maar dit alles eindigde op het moment dat mijn universiteitsleven in volle gang kwam: de vakken bestaan hier stuk voor stuk uit grofweg tweemaal het aantal contacturen van een gemiddeld vak bij de RUG (en je krijgt ook nog minder credits per vak). Daarnaast wil het geval dat de dormitory van de universiteit voor Russische studenten op zo’n 2 uur reizen buiten Moskou ligt (de mijne is, goddank, in de stad). Het resultaat: een beetje Russische student is niet van 9 tot 5 bezig met de studie, maar eerder van 7 tot 23. Ik heb geprobeerd met Russische medestudenten gesprekken over politiek aan te knopen, maar zelfs van politiekstudenten krijg ik, zelfs na een paar biertjes, altijd hetzelfde antwoord: ‘politiek houdt mij niet zo bezig, ik heb het te druk met studeren’.

In het begin dacht ik hier niet zo veel van, totdat ik tot een besef kwam over de aard van mijn universiteit hier: deze mag dan wel commercieel zijn, maar draagt de titel ‘nationaal’. Hoewel zij zich graag profileert als dé vrijdenkende universiteit van Rusland (en, toegegeven, ik heb hier zeker colleges gehad die aan de Poetin-kritische kant waren), zal er altijd druk van boven zijn. En toen werd het logisch: een significant deel van de jonge Russische intellectuele elite studeert aan mijn universiteit, en laat dit nou de groep zijn die het meest waarschijnlijk is om kritisch op het Kremlin te zijn…

Noem mij een complotdenker, maar ik heb inmiddels geleerd dat in Rusland een heleboel vreemde dingen mogelijk zijn. Een universiteit die haar studenten uit overheidswege druk bezig houdt zou niets spectaculairs zijn. Maar toch geeft dit naar mijn mening een uiterst goed beeld van de sociale controle die de Russische overheid uitoefent op haar burgers: vooral in Moskou is de ‘concrete’ beperking op de vrijheid van meningsuiting niet zo groot, maar het is natuurlijk veel makkelijker om mensen gewoon niet voor zichzelf te laten denken…

Daarom, een korte boodschap aan jullie, als politiek actieve jongeren van Groningen: het grootste gevaar voor zaken als de vrijheid van meningsuiting ligt niet in maatregelen die haar overduidelijk limiteren, maar eerder in een desinteresse voor politiek en maatschappij. Mijn ervaringen hier in Rusland leren mij nu over het belang van politiek engagement: verlies die niet uit het oog!

-Geschreven door Sander Vellekoop, lid van Werkgroep Europese Politiek op uitwisseling in Rusland

Categorie: Weblog